
ข้อความเกริ่นนำ: การอำนวยความสะดวกทางการค้า (Trade Facilitation) มีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในการเสริมสร้าง ขีดความสามารถด้านการแข่งขันทางการค้าของไทย โดยเป็นกลไกสำคัญในการปรับลดเวลาและต้นทุนทาง การค้าผ่านการขจัดความซับซ้อน ลดขั้นตอน และแก้ไขอุปสรรคในกระบวนการนำเข้าและส่งออกสินค้า รวมถึงการปรับปรุงพิธีการศุลกากรให้มีความทันสมัย รวดเร็ว และโปร่งใส เพื่อให้สินค้าสามารถข้ามพรมแดน ได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด ในการนี้ การวัดประสิทธิผลด้านการอำนวยความสะดวกทางการค้าจึงเป็น ประเด็นสำคัญในการติดตามความคืบหน้าการอำนวยความสะดวกทางการค้า โดยในปี 2568 ที่ประชุม คณะกรรมการที่ปรึกษาร่วมด้านการอำนวยความสะดวกทางการค้าอาเซียน (ASEAN Trade Facilitation Joint Consultative Committee: ATF-JCC) ได้ร่วมมือกับองค์การเพื่อความร่วมมือและการพัฒนา ทางเศรษฐกิจ (OECD) ในการใช้ตัวชี้วัดการอำนวยความสะดวกทางการค้าที่ OECD จัดทำขึ้น (OECD Trade Facilitation Indicators: OECD TFIs) เพื่อติดตามแนวโน้มและสภาวะแวดล้อมทางการค้า โดยพบว่า อาเซียนมีพัฒนาการด้านนี ้เพิ่มขึ้นกว่าร้อยละ 30 นับตั้งแต่ความตกลงว่าด้วยการอำนวยความสะดวก ทางการค้า (Trade Facilitation Agreement: TFA) ภายใต้ WTO มีผลบังคับใช้ในปี 2560 นอกจากนี้ ผลการประเมินยังชี้ให้เห็นว่า ประเทศไทยมีผลการดำเนินงานที่โดดเด่นเทียบเท่าสิงคโปร์และมาเลเซีย โดยมีคะแนนสูงกว่าค่าเฉลี่ยของภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก ซึ่งการวัดผลที่ชัดเจนนี้ได้สะท้อนให้เห็นถึงพัฒนาการ สำคัญที่ช่วยตอกย้ำศักยภาพทางการค้าของไทยในเวทีโลก