บทที่ 13

การจัดซื้อโดยรัฐ

ข้อ 13.1

วัตถุประสงค์

1.คู่ภาคีตระหนักว่า กฎหมายการจัดซื้อโดยรัฐ ระเบียบ วิธีปฏิบัติ และขั้นตอนที่สามารถเป็นการกีดกันทางการค้าและการบริการ ระหว่างคู่ภาคี ไม่สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของความตกลงนี้

2.คู่ภาคีจะต้องดำเนินการอย่างต่อเนื่อง เพื่อลดและขจัดอุปสรรคของการจัดหาสินค้าและบริการระหว่างคู่ภาคี ซึ่งกำหนดโดยกฎหมายการจัดซื้อ โดยรัฐ ระเบียบ นโยบาย วิธีปฏิบัติ และขั้นตอนและเพื่อเพิ่มความโปร่งใสในการจัดซื้อโดยรัฐ
 

ข้อ 13.2

หลักการจัดซื้อ

คู่ภาคียืนยันอีกครั้งถึงความปรารถนาของตนเพื่อสนับสนุน และดำเนินการ ถึงขอบเขตความเป็นไปได้

(ก)หลักการว่าด้วยความไม่ผูกพันของเอเปกในเรื่องการจัดซื้อโดยรัฐ ซึ่งเกี่ยวข้องกับความโปร่งใส ความคุ้มค่า การเปิดกว้างและประสิทธิผลของการแข่งขัน การปฏิบัติอย่างเป็นธรรม ความรับผิดชอบ กระบวนการที่เหมาะสม และการไม่เลือกปฏิบัติ และ

(ข)มาตรฐานความโปร่งใสภายใต้กรอบเอเปค สำหรับการจัดซื้อโดยรัฐ
 

ข้อ 13.3

การแลกเปลี่ยนข้อมูลการจัดซื้อโดยรัฐ

1.คู่ภาคีจะต้องแลกเปลี่ยนข้อมูลที่ทันเหตุการณ์ โดยเฉพาะนโยบายการจัดซื้อโดยรัฐ แนวทางปฏิบัติ และขั้นตอน รวมถึงแนวทางปฏิรูป หรือการเปลี่ยนแปลงระบบการบริหารการจัดซื้อโดยรัฐที่มีอยู่ของคู่ภาคี

2.คู่ภาคีจัดตั้งองค์กรดังต่อไปนี้ เพื่อดำเนินการในฐานะที่เป็นหน่วยติดต่อเพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูล

สำหรับประเทศไทย : กระทรวงการคลัง กรมบัญชีกลาง สำนักพัฒนามาตรฐานระบบพัสดุภาครัฐ

สำหรับประเทศนิวซีแลนด์ : กระทรวงพัฒนาเศรษฐกิจ หน่วยงานกำกับและนโยบายด้านการแข่งขัน

3.องค์กรที่จัดตั้งขึ้น จะต้องทำหน้าที่เป็นหน่วยติดต่อเพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลกับผู้จำหน่ายของภาคีอีกฝ่ายหนึ่งที่สนใจที่จะดำเนินธุรกิจด้านการจัดซื้อ โดยรัฐในสาขาแต่ละธุรกิจ

ข้อ 13.4

คณะทำงาน

1.คู่ภาคีจะต้องจัดตั้งคณะทำงานประกอบด้วยตัวแทนจากหน่วยงานภาครัฐของคู่ภาคี ที่ทำหน้าที่รับผิดชอบด้านจัดซื้อโดยรัฐ

2.คณะทำงานจะต้องจัดประชุมหรือติดต่อสื่อสารกันเป็นระยะๆ เพื่อหารือทุกประเด็นที่เกี่ยวข้องกับการจัดซื้อโดยรัฐ รวมถึง การทบทวนของบทนี้

ข้อ 13.5

การเจรจาในอนาคต

คณะทำงานจะต้องรายงานต่อคณะทำงานร่วมซี อี พี ภายใน 12 เดือน นับจากวันที่มีผลใช้บังคับของข้อตกลงนี้ โดยมีแนวทางสำหรับการเริ่มต้นเจรจาแบบทวิภาคีเพื่อขยายวิธีการใช้ของบทนี้
 

ข้อ 13.6

การระงับข้อพิพาท

บทที่ 17 จะไม่ใช้กับบทนี้ เว้นแต่จะมีการให้อำนาจจากการเจรจาเพิ่มเติมที่กำหนดใน ข้อ 13.5

ขณะนี้ประเทศไทยได้มีการลงนามจัดทำความตกลงเขตการค้าเสรีแล้วกับประเทศออสเตรเลียและนิวซีแลนด์ ซึ่งความตกลงฯ มีผลใช้บังคับ ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2548 และ 1 กรกฎาคม 2548 ตามลำดับ การจัดทำความตกลงฯ เรื่อง การจัดซื้อโดยรัฐ กับประเทศออสเตรเลียและนิวซีแลนด์โดยในเบื้องต้นเป็นการประสานความร่วมมือและแลกเปลี่ยนข้อมูลกันในเรื่องการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ การเจรจาจัดทำความตกลงหุ้นส่วนเศรษฐกิจไทย-ญี่ปุ่น ได้สิ้นสุดการเจรจาแล้ว ขณะนี้อยู่ระหว่างการรอลงนามความตกลงฯ สำหรับการจัดทำความตกลงฯ ไทย-สหรัฐอเมริกา และ EFTA ยังอยู่ระหว่างการดำเนินการความตกลงการค้าเสรีไทย-ออสเตรเลีย

บทที่ 15

การจัดซื้อโดยรัฐ

ข้อ 1501

ความมุ่งประสงค์ 

คู่ภาคียอมรับถึงความสำคัญของการจัดซื้อโดยรัฐที่มีต่อเศรษฐกิจของตนและความสำคัญของการรวมเรื่องการจัดซื้อโดยรัฐไว้ในความตกลงฉบับนี้ในโอกาสแรกที่สุด

ข้อ 1502

การจัดตั้งคณะทำงาน

1.คณะทำงานประกอบด้วยผู้แทนของภาครัฐของคู่ภาคี ซึ่งรับผิดชอบเรื่องการจัดซื้อโดยรัฐได้จัดตั้งขึ้น ณ ที่นี้

2.คณะทำงานจะต้องพบปะกันอย่างสม่ำเสมอเพื่อหารือในประเด็นที่เกี่ยวข้องทั้งหมด

3.คณะทำงานจะต้องรายงานต่อคณะกรรมการร่วมเอฟ ที เอ ภายใน 12 เดือนที่ความตกลงนี้มีผลใช้บังคับ พร้อมทั้งข้อเสนอแนะในเรื่องขอบเขตสำหรับการเริ่มต้นการเจรจาทวิภาคี เพื่อนำเรื่องการจัดซื้อโดยรัฐให้อยู่ภายใต้ความตกลงนี้ รวมถึงความครอบคลุมของการเจรจาดังกล่าว

ข้อ 1503

หลักการเรื่องการจัดซื้อโดยรัฐ

ในการเตรียมการสำหรับผลการเจรจาตามที่กำหนดไว้ในข้อ 1502 คู่ภาคีจะต้องส่งเสริมและใช้ความโปร่งใส ความคุ้มค่าของเงิน การแข่งขันอย่างเปิดกว้างและมีประสิทธิผล การปฏิบัติอย่างเป็นธรรม  ความรับผิดชอบและขั้นตอนโดยชอบ และการไม่เลือกปฏิบัติ ในกระบวนการจัดซื้อโดยรัฐของตนเท่าที่จะเป็นไปได้

ข้อ 1504

การแลกเปลี่ยนข้อสนเทศในเรื่องการจัดซื้อโดยรัฐ

คู่ภาคีจะต้องแลกเปลี่ยนข้อสนเทศในเรื่องนโยบายและการปฏิบัติด้านการจัดซื้อโดยรัฐ โดยขึ้นอยู่กับกฎหมาย ระเบียบ และนโยบายของตน

ข้อ 1505

การระงับข้อพิพาท

บทที่ 18 จะต้องไม่ใช้กับบทนี้ เว้นแต่จะมีการให้อำนาจไว้เป็นการเฉพาะโดยการเจรจาต่อไปตามที่กำหนดไว้ในข้อ 1502

(Asia-Pacific Economic Cooperation: APEC)

ความเป็นมา

เอเปคจัดตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2532 โดยการริเริ่มของประเทศออสเตรเลีย เนื่องจากเห็นว่าภูมิภาคนี้ประกอบด้วยประเทศมหาอำนาจทางเศรษฐกิจ และประเทศที่มีอัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจที่สูงที่สุดในโลก ถือเป็นตลาดใหญ่และมีศักยภาพในการขยายการค้าและการลงทุนระหว่างกัน เมื่อประกอบกับความยืดเยื้อของการเจรจาการค้าหลายฝ่ายรอบอุรุกวัยทำให้ประเทศมหาอำนาจ โดยเฉพาะสหรัฐฯ และออสเตรเลียซึ่งต้องพึ่งพาการค้าระหว่างประเทศมาก ต้องการให้การเจรจารอบอุรุกวัยประสบผลสำเร็จโดยเร็วเพื่อให้การค้าของโลกมีการเปิดเสรีมากยิ่งขึ้น  จึงต้องใช้การรวมกลุ่มทางเศรษฐกิจเป็นอีกทางเลือกหนึ่งของการเปิดเสรี โดยมีวัตถุประสงค์ที่สำคัญข้อหนึ่ง คือ เพื่อลดอุปสรรคและอำนวยความสะดวกให้แก่การค้าสินค้า การค้าบริการ และการลงทุนระหว่างประเทศสมาชิก โดยการรวมกลุ่มของเอเปคเป็นการรวมกลุ่มของเศรษฐกิจแบบ Non-binding ซึ่งจะแตกต่างจาก WTO คือ เป็นเวทีเพื่อการร่วมมือซึ่งความร่วมมือใด ๆ ที่เกิดขึ้นจะกระทำบนพื้นฐานของฉันทามติและความสมัครใจ (Voluntary basis) ของสมาชิก

ประเทศสมาชิกเอเปค

ในปัจจุบันเอเปคมีสมาชิก 21 ประเทศ ประกอบด้วย

สหรัฐอเมริกา

แคนาดา

ญี่ปุ่น

เกาหลีใต้

สิงคโปร์

อินโดนีเซีย

มาเลเซีย

บรูไน

ฟิลิปปินส์

ไทย

ออสเตรเลีย

นิวซีแลนด์

จีน

จีนไทเป

ฮ่องกง

ปาปัวนิวกินี

เม็กซิโก

ชิลี

เปรู

เวียดนาม

รัสเซีย

เอเปคกับความร่วมมือทางด้านการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ

กลุ่มเอเปคมีพัฒนาการทางด้านความร่วมมือเกี่ยวกับการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ (Government Procurement-GP) ดังต่อไปนี้ ค.ศ. 1994 (พ.ศ. 2537) ในการประชุมผู้นำเศรษฐกิจเอเปคครั้งที่ 2 ที่เมืองโบกอร์ ประเทศอินโดนีเซีย ได้มีแถลงการณ์โบกอร์ว่าด้วยเจตนารมณ์ร่วมของเอเปค (The Bogor Declaration of Common Resolve) กำหนดเป้าหมายของเอเปคที่จะมีการเปิดเสรีทางการค้าและการลงทุนในภูมิภาคภายในปี ค.ศ. 2010 (พ.ศ. 2553) สำหรับประเทศพัฒนาแล้ว และค.ศ. 2020 (พ.ศ. 2563)สำหรับประเทศกำลังพัฒนา โดยให้การดำเนินการของเอเปคประกอบด้วย การเปิดเสรีทางการค้าและการลงทุน การอำนวยความสะดวกด้านการค้าและการลงทุน และความร่วมมือทางด้านเศรษฐกิจและวิชาการ(Economic and Technical Cooperation – ECOTECH) ค.ศ. 1995 (พ.ศ. 2538) ในการประชุมผู้นำเศรษฐกิจเอเปคครั้งที่ 3 ที่นครโอซากาประเทศญี่ปุ่นได้มีการจัดตั้งกลุ่มความร่วมมือของผู้เชี่ยวชาญทางด้านการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ (The Government Procurement Experts’ Group หรือ GPEG) ขึ้น และใน Osaka Action Agenda(OAA)

ได้ระบุให้สมาชิกในกลุ่มพัฒนาความเข้าใจร่วมกันเกี่ยวกับนโยบายและกฎระเบียบการจัดซื้อจัดจ้างของรัฐสมาชิกในกลุ่มโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อการเปิดเสรีการจัดซื้อจัดจ้างของรัฐ

สาระสำคัญ

ในปี ค.ศ. 1999 GPEG ได้จัดทำ Non-binding Principles (NBPs) on Government Procurement ขึ้นเพื่อเตรียมไปสู่การเปิดเสรีการจัดซื้อจัดจ้างของรัฐ โดยมีหลักการที่สำคัญ  พอสรุปได้ดังต่อไปนี้

1.ความโปร่งใส (Transparency) คือ ข้อมูลข่าวสารที่เกี่ยวกับการจัดซื้อจัดจ้างจะต้องมีอย่างเพียงพอต่อการประกอบการตัดสินใจของผู้ขาย(Sufficient),ในระยะเวลาที่เหมาะสม (timeliness),มีขั้นตอนการจัดซื้อจัดจ้างที่เปิดเผยและยุติธรรมกับผู้ขายทุกราย(availability),สามารถได้รับข้อมูลในราคาที่เหมาะสม (readily accessible medium at no or reasonable cost),และข้อมูลมีการเปิดเผยอย่างโปร่งใส ถูกต้อง (consistency)

2.ความคุ้มค่า (Value for Money) ประกอบด้วย การเลือกวิธีจัดซื้อจัดจ้างที่เหมาะสม  และส่งเสริมให้เกิดการแข่งขันกันระหว่างผู้ขายให้มีการเสนอราคาและสินค้าที่ให้ความคุ้มค่าที่สุด ในขณะที่กระบวนการคัดเลือกไม่ควรตัดสินจากปัจจัยทางด้านราคาเพียงอย่างเดียว (ราคาต่ำสุด) ควรจะพิจารณาปัจจัยอื่นๆ ร่วมด้วย เช่น คุณภาพของสินค้าหรือบริการ ความเชี่ยวชาญและความสามารถของผู้ขายหรือผู้ให้บริการฯ โดยที่ความคุ้มค่าจะพิจารณาได้จากการเปรียบเทียบคุณสมบัติทุกด้านอย่างครบถ้วน และเป็นธรรม

3.การแข่งขันอย่างเปิดกว้างและมีประสิทธิผล (Open and Effective Competition)คือ การสนับสนุนให้มีการแข่งขันในการเสนอราคา และข้อเสนอด้านอื่นๆ การเปิดเผยข้อมูลและขั้นตอนของการจัดซื้อจัดจ้างอย่างโปร่งใส หลีกเลี่ยงการทำให้เกิดค่าใช้จ่ายที่ไม่จำเป็นทั้งแก่ผู้ซื้อและผู้ขาย ส่วนราชการในฐานะผู้ซื้อควรมีความรู้เกี่ยวกับสินค้าที่จะจัดซื้อเป็นอย่างดีเพื่อการคัดเลือกและการตัดสินใจที่มีประสิทธิภาพ

4.การปฏิบัติอย่างเป็นธรรม (Fair Dealing)คือ การที่ผู้ซื้อจะปฏิบัติต่อผู้ขายทุกรายอย่างเท่าเทียมและเสมอภาคกันทั้งหมด ใช้หลักเกณฑ์ในการตัดสินการคัดเลือกที่ได้ประกาศไว้แล้วอย่างตรงไปตรงมา ระบุวิธีการในการเจรจา ตลอดจนเงื่อนไขของการยกเลิกการประกวดราคาไว้อย่างชัดเจนในเอกสารประกวดราคา หากมีการเปลี่ยนแปลงแก้ไขหลักเกณฑ์จะต้องประกาศให้ผู้เสนอราคาทุกรายทราบโดยทั่วกันทันที

5.ความรับผิดชอบและกระบวนการที่เป็นธรรม (Accountability and Due Process) หน่วยงานและเจ้าหน้าที่จัดซื้อจัดจ้างจะต้องมีความรับผิดชอบและระมัดระวังต่อการกระทำของตน ทั้งในแง่ของความรับผิดชอบในหน้าที่ และความรับผิดชอบต่อการเป็นผู้มีอำนาจในการจัดซื้อจัดจ้าง สามารถอธิบายและให้เหตุผลในการพิจารณาคัดเลือกได้อย่างโปร่งใส นอกจากนี้ควรจะกำหนดให้มีกระบวนการในการตรวจสอบ รวมทั้งการรับเรื่องร้องเรียนหรืออุทธรณ์ได้

6.การไม่เลือกปฏิบัติ (Non-discrimination) การออกกฎระเบียบ ตลอดจนการปฏิบัติต่างๆ จะต้องกระทำด้วยความระมัดระวัง หลีกเลี่ยงกฎหรือการกระทำที่อาจทำให้เกิดการเลือกปฏิบัติได้ เช่น การกำหนดคุณสมบัติของสินค้าหรือบริการ คุณสมบัติของผู้ขาย ขั้นตอนการพิจารณาผลการประกวดราคาต้องกระทำอย่างเปิดเผย โปร่งใส สามารถตรวจสอบได้ทุกขั้นตอน

ความเป็นมา

• ค.ศ. 1960 การเริ่มเจรจาระหว่างประเทศเกี่ยวกับความตกลงด้านการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ ครั้งแรกในกลุ่มประเทศองค์กรความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (Organization for Economic Cooperation and Development: OECD)
• ค.ศ. 1973 การเสนอร่างคู่มือนโยบาย กระบวนการ และวิธีปฏิบัติในการจัดซื้อโดยรัฐ (Draft Instrument on Government Purchasing Policies,Procedures and Practices) ต่อมา ในการเจรจาความตกลงทั่วไปว่าด้วยภาษีและการค้า (General Agreement on Tariff and Trade: GATT)ในรอบเคนเนดี้ (Kennedy Round) ได้มีการยกประเด็นเรื่องการใช้มาตรการการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐในลักษณะที่เป็นการปกป้องอุตสาหกรรมภายในประเทศในลักษณะอุปสรรคที่มิใช่ภาษีขึ้น (Non-Tariff Barrier)แต่ผลการเจรจาเป็นรูปเป็นร่างในการเจรจาความตกลงแกตต์รอบโตเกียว (Tokyo Round)
• ค.ศ. 1979 ความตกลงว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้าง (หรือนิยมเรียกว่า Government Procurement Code)เป็นความตกลงเสริม (Side Agreement) ภายใต้กรอบการเจรจาความตกลงแกตต์ (GATT) รอบโตเกียว ที่มีการขยายหลักการพื้นฐานของความตกลงแกตต์ โดยเฉพาะการเพิ่มหลักประติบัติเยี่ยงคนชาติ(National Treatment) และหลักไม่เลือกปฏิบัติ(Non-Discrimination) ซึ่งเดิมเป็นข้อยกเว้น ไม่ใช้บังคับกับการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐไว้ นอกจากนี้ ยังได้เพิ่มหลักความโปร่งใส(Transparency)และหลักเกณฑ์เกี่ยวกับกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐที่ดีขึ้นด้วย
• ค.ศ. 1987 มีการแก้ไขปรับปรุง บทบัญญัติและขยายขอบเขตการบังคับใช้ความตก ลงว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้าง อย่างไรก็ตาม อาจกล่าวได้ว่า ความตกลงว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างในรอบโตเกียวไม่ประสบความสำเร็จเนื่องจากขอบเขตการบังคับใช้ยังจำกัดและมีเพียงประเทศที่พัฒนาแล้วเท่านั้นที่เข้าเป็นภาคีสมาชิก ตัวอย่างเช่น ความตกลงในรอบโตเกียวไม่ครอบคลุมถึงสัญญาบริการ(Service Contracts Per Se) หรือจากนโยบายที่กำหนดให้หน่วยงานจัดซื้อของภาครัฐต้องซื้อสินค้าจากผู้ประกอบการท้องถิ่น(Buy National Policy)ข้อพิจารณาเหล่านี้จึงนำไปสู่การเจรจาอีกครั้งในรอบอุรุกวัย(Uruguay Round) ในที่สุดก็ได้มีประเทศสมาชิกลงนามในความตกลงว่าด้วยการจัดซื้อโดยรัฐ(The Government Procurement Agreement: GPA)พร้อมกับความตกลงองค์การการค้าโลกที่เมืองมาร์ราเกซ์ในวันที่ 15 เมษายน 2537 โดยบรรจุอยู่ในภาคผนวกที่ 4 และความตกลง GPA มีผลใช้บังคับในวันที่ 1 มกราคม 2539 แต่ความตกลง GPA เป็นความตกลงหลายฝ่าย (Plurilateral Agreement) ซึ่งผูกพันเฉพาะประเทศสมาชิกที่ผูกพันเท่านั้น ความตกลง GPA มิใช่ความตกลงพหุภาคี(Multilateral Agreement)เหมือนอย่างความตกลงองค์การการค้าโลกอื่นๆ ทั่วไป ซึ่งมีผลผูกพันประเทศสมาชิกองค์การการค้าโลกทั้งหมด ทั้งนี้ ประเทศคู่ค้าที่สำคัญของไทย โดยเฉพาะประเทศที่พัฒนาแล้วส่วนใหญ่ได้เข้าเป็นภาคีในความตกลง GPA แล้ว โดยประเทศไทยยังไม่เข้าร่วมเป็นภาคีกับความตกลงฯดังกล่าว

ประเทศสมาชิกภายใต้ความตกลง GPA

แคนาดา

สาธารณรัฐออสเตรีย

ราชอาณาจักรเบลเยี่ยม

สาธารณรัฐไซปรัส

สาธารณรัฐเช็ก

ราชอาณาจักรเดนมาร์ก

สาธารณรัฐเอสโตเนีย

สาธารณรัฐฟินแลนด์

สาธารณรัฐฝรั่งเศส

สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมัน

สาธารณรัฐเฮลเลนิก(กรีซ)

สาธารณรัฐฮังการี

ไอร์แลนด์

สาธารณรัฐอิตาลี

สาธารณรัฐลัตเวีย

สาธารณรัฐลิทัวเนีย

ราชรัฐลักเซมเบิร์ก

สาธารณรัฐโปแลนด์

สาธารณรัฐโปรตุเกส

สาธารณรัฐสโลวัก

สาธารณรัฐสโลวีเนีย

ราชอาณาจักรสเปน

ราชอาณาจักรสวีเดน

สหราชอาณาจักร

สาธารณรัฐไอซ์แลนด์

รัฐอิสราเอล

ญี่ปุ่น

สาธาณรัฐเกาหลี

ราชอาณาจักรเนเธอร์แลนด์

ราชอาณาจักรนอร์เวย์

สาธารณรัฐสิงคโปร์

สมาพันธรัฐสวิส

สหรัฐอเมริกา

มอลต้า

ฮ่องกง

ลิกเตนสไตน

วัตถุประสงค์ของความตกลงฯ (Objectives)

วัตถุประสงค์สำคัญของความตกลง GPA คือ การเพิ่มการเปิดเสรีทางการค้าในการจัดซื้อจัดจ้างของภาครัฐให้มากขึ้น โดยการขจัดการเลือกปฏิบัติระหว่างสินค้าและบริการของต่างชาติกับสินค้าและการบริการภายในประเทศ(Non-Discrimination Basis) ความตกลง GPA จึงกำหนดกรอบว่าด้วยสิทธิและหน้าที่ของประเทศสมาชิกที่จะต้องปรับเปลี่ยนกฎหมาย ระเบียบกระบวนการ และแนวปฏิบัติภายในที่เกี่ยวกับการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐของตนให้เปิดตลาดมากขึ้นและใช้ข้อพิจารณาเชิงพาณิชย์ในการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ โดยไม่เลือกปฏิบัติระหว่างผู้ประกอบการทั้งภายในและต่างประเทศ รวมทั้งกระบวนการต้องมีความโปร่งใสมากขึ้นทั้งในระดับภายในประเทศและระหว่างประเทศด้วย

หลักการพื้นฐาน (Basic Principle)

พันธกรณีของความตกลง GPA สามารถแบ่งได้สองส่วนหลักๆ คือ บทบัญญัติสาระบัญญัติ(Substantive) และบทบัญญัติวิธีสบัญญัติ(Procedural) โดยในพันธกรณีที่เป็นสาระบัญญัตินั้นได้กำหนดให้ประเทศสมาชิกต้องใช้หลักประติบัติเยี่ยงคนชาติ(National Treatment)และหลักไม่เลือกปฏิบัติ(Non-Discrimination) กับการจัดซื้อจัดจ้างของหน่วยงานรัฐ และสำหรับพันธกรณีวิธีสบัญญัติมีวัตถุประสงค์เพื่อประกันว่า ประการแรกกระบวนการประมูลเป็นกระบวนการที่เปิดและโปร่งใส ซึ่งรวมทั้งยังเปิดโอกาสให้แก่ผู้นำเข้าสินค้าจากต่างประเทศที่สนใจทุกราย ประการที่สองความโปร่งใสในกระบวนการตัดสินใจหลังการคัดเลือกผู้ชนะ และประการที่สามกระบวนการโต้แย้งที่มีการเยียวยาหากมีการฝ่าฝืนความตกลง GPA

1) หลักประติบัติเยี่ยงคนชาติ (National Treatment)และหลักไม่เลือกปฏิบัติ (Non-Discrimination)

หลักประติบัติเยี่ยงคนชาติและหลักไม่เลือกปฏิบัติในความตกลง GPA นั้นได้วางหลักการที่กำหนดให้ประเทศสมาชิกต้องปฏิบัติต่อสินค้า บริการและคนชาติของประเทศสมาชิกอื่นเสมือนสินค้า บริการและคนชาติของตน และต้องไม่มีการเลือกปฏิบัติเป็นพิเศษต่อสินค้า บริการ หรือคนชาติใด แต่จะไม่รวมกรณีภาษีศุลกากรนำเข้า(Import Duties and Charges)หรือมาตรการที่เกี่ยวกับการค้าบริการ เนื่องจากมีกฎเกณฑ์หรือความตกลงระหว่างประเทศว่าด้วยเรื่องนี้ โดยเฉพาะอยู่แล้ว  ประเทศสมาชิกต้องไม่เลือกปฏิบัติต่อผู้ประกอบการสินค้าหรือบริการของท้องถิ่นใดท้องถิ่นหนึ่งเนื่องจากความเป็นเจ้าของที่เป็นคนต่างชาติ หรือเป็นสาขาของบริษัทต่างชาติ (Foreign Affiliation and Ownership)และประเทศสมาชิกต้องไม่เลือกปฏิบัติต่อผู้ประกอบการโดยอ้างเหตุแหล่งประเทศที่ผลิตสินค้าหรือให้บริการ(Country of Production of Goods or Services) หากประเทศนั้นเป็นภาคีสมาชิกของความตกลง GPA จึงอาจกล่าวได้ว่าหลักแหล่งกำเนิดสินค้า (Rule of Origin)มีบทบาทค่อนข้างมากในการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐและความตกลง GPA ก็พยายามส่งเสริมให้ใช้ หลักการตามความตกลงว่าด้วยแหล่งกำเนิดสินค้า (Agreement on Rules of Origin)และความตกลงทั่วไปว่าด้วยการค้าบริการ(General Agreement on Trade in Services)ภายใต้กรอบความตกลงองค์การการค้าโลก

2) หลักความโปร่งใส (Transparency)

หลักความโปร่งใส(Transparency)ถือว่าเป็นหลักการพื้นฐานที่สำคัญในการบริหารราชการของภาครัฐ ซึ่งรวมถึงการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐด้วย ความโปร่งใสให้ความสำคัญกับกระบวนการค่อนข้างมาก สำหรับความตกลง GPA นั้น

สาระสำคัญ

สาระสำคัญของ GPA ฉบับปัจจุบันมีทั้งหมด 24  มาตรา ซึ่งแบ่งตามหัวข้อ ดังนี้

มาตรา 1 – ขอบเขตและความครอบคลุม

มาตรา 2 – การประเมินมูลค่าสัญญา

มาตรา 3 – การประติบัติเยี่ยงคนชาติและการไม่เลือกปฏิบัติ

มาตรา 4 – กฎแหล่งกำเนิดสินค้า/บริการ

มาตรา 5 – การปฏิบัติพิเศษและที่แตกต่างสำหรับประเทศกำลังพัฒนา

มาตรา 6 – คุณลักษณะเฉพาะทางเทคนิค

มาตรา 7 – วิธีการดำเนินการประมูล

มาตรา 8 – คุณสมบัติของผู้จัดจำหน่าย

มาตรา 9 – การเชิญชวนผู้จัดจำหน่ายที่สนใจเข้าร่วมในการจัดซื้อจัดจ้างโดยรัฐ

มาตรา 10 – การคัดเลือกวิธีการดำเนินการประมูล

มาตรา 11 – ข้อจำกัดด้านเวลาในการประมูลและการส่งมอบ

มาตรา 12 – เอกสารการประมูล

มาตรา 13 – การยื่นซอง การรับรอง การเปิดซองประมูลและการตัดสินผู้ชนะการประมูล

มาตรา 14 – การเจรจาต่อรอง

มาตรา 15 – การประมูลแบบจำกัด

มาตรา 16 – การชดเชย/หักล้างกัน

มาตรา 17 – ความโปร่งใส

มาตรา 18 – ข้อมูลและการพิจารณาทบทวนเกี่ยวกับพันธกรณีของหน่วยงาน

มาตรา 19 – ข้อมูลและการพิจารณาทบทวนพันธกรณีของฝ่ายต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง

มาตรา 20 – วิธีดำเนินการคัดค้าน

มาตรา 21 – สถาบัน

มาตรา 22 – การปรึกษาหารือและการระงับข้อพิพาท

มาตรา 23 – ข้อยกเว้นในการตกลงฯ

มาตรา 24 – บทบัญญัติสุดท้าย

1. แบบพหุภาคี (Multilateral Agreement)

1.1 ความตกลงฯภายใต้กรอบองค์การการค้าโลก (World Trade Organization: WTO)

1.2 ความตกลงฯภายใต้กรอบความร่วมมือทางเศรษฐกิจในภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก (Asia-Pacific Economic Cooperation:APEC)

2. แบบทวิภาคี (Bilateral Agreement)

2.1 ความตกลงเขตการค้าเสรีไทย-ออสเตรเลีย (Thailand-Australia Free Trade Agreement: TAFTA)

2.2 ความตกลงว่าด้วยการเป็นหุ้นส่วนทางเศรษฐกิจที่ใกล้ชิดระหว่างไทย-นิวซีแลนด์ (Thailand-New Zealand Closer Economic Partnership: TNZCEP)