ระหว่างวันที่ ๑๔ – ๑๕ พฤษภาคม ๒๕๕๔

ณ มลรัฐมอนทาน่า สหรัฐอเมริกา

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

          การประชุมคณะกรรมการการค้าและการลงทุน (Committee on Trade and Investment: CTI) ซึ่งจัดขึ้นระหว่างวันที่ ๑๔ – ๑๕ พฤษภาคม ๒๕๕๔ ได้อภิปรายการทำงานของเอเปคในปี ๒๕๕๔ และได้ผลสรุปข้อเสนอต่อการประชุมเจ้าหน้าที่อาวุโสเอเปค (Senior Officials Meeting: SOM) ให้การรับรองอย่างเป็นทางการดังนี้

          ๑. ข้อเสนอการปรับปรุงระบบการรายงานผลการดำเนินงานภายใต้แผนปฏิบัติงานรายประเทศ (Individual Action Plan: IAP) และการปรับปรุงกระบวนการ IAP Peer Review กำหนดให้เขตเศรษฐกิจรายงานความคืบหน้าการดำเนินงานใน ๑๗ หัวข้อ ได้แก่ ภาษี มาตรการที่มิใช่ภาษี การบริการ การลงทุน มาตรฐานและความสอดคล้อง พิธีการศุลกากร ทรัพย์สินทางปัญญา นโยบายการแข่งขันทางการค้า การจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ การผ่อนคลายและการประเมินกฎระเบียบ ข้อผูกพันกับองค์การการค้าโลกรวมถึงเรื่องกฎแหล่งกำเนิด การระงับข้อพิพาท การเคลื่อนย้ายของนักธุรกิจ การรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูล ความโปร่งใส ความตกลงทางการค้าของภูมิภาค/ความตกลงการค้าเสรี และรายงานอื่นๆ ตามความสมัครใจ โดยหน่วยสนับสนุนด้านนโยบาย (Policy Support Unit) ของเอเปคจะจัดทำสรุปเพื่อเจ้าหน้าที่อาวุโสพิจารณาความคืบหน้าของการดำเนินงานเพื่อเปิดเสรีการค้าการลงทุนภายใต้เป้าหมายโบกอร์ต่อไป ทั้งนี้ เอเปคจะปรับปรุงรูปแบบของระบบการรายงานแบบอิเล็กทรอนิคส์(E-IAP) เพื่อให้สาธารณชนและภาคธุรกิจสามารถนำข้อมูลเกี่ยวกับหัวข้อดังกล่าวไปใช้ประโยชน์ได้ง่ายขึ้น

          ๒. รายการการค้าการลงทุนมิติใหม่ของเอเปค (Next Generation Trade and Investment Issues) ที่ได้รับความเห็นชอบจาก CTI ซึ่งจะริเริ่มการดำเนินการในปี ๒๕๕๔ ได้แก่ การส่งเสริมห่วงโซ่อุปทานของโลก (Facilitating Global Supply Chain) การเสริมสร้างศักยภาพของการมีส่วนร่วมของวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดเล็กในห่วงโซ่การผลิตของโลก (Enhancing SMEs Participation in Global Production Chains) และการผลักดันนโยบายทางนวัตกรรมที่มีประสิทธิภาพและเป็นธรรม โดยมีกลไกตลาดเป็นตัวขับเคลื่อน (Promoting Effective, Non-Discriminatory, and Market-Driven Innovation Policy)

          ๓. ข้อเสนอด้านข้อจำกัดทางการค้าต่อวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดเล็กในภูมิภาคเอเปค ประกอบด้วย ๙ หัวข้อ ได้แก่ การขาดช่องทางเข้าถึงแหล่งเงิน (Lack of access to financing) การขาดศักยภาพในการเข้าทำธุรกิจสากลและความลำบากในการระบุโอกาสของการทำธุรกิจกับต่างชาติ (Lack of capacity to international and difficulty in identifying foreign business opportunities) ความจำเป็นในการมีสภาพแวดล้อมทางธุรกิจที่โปร่งใสและเปิดกว้าง (Need for open and transparent business environments) การคมนาคมขนส่งที่มีต้นทุนสูง (High transportation and related costs) ความล่าช้าของพิธีการศุลกากรซึ่งเป็นผลมาจากขั้นตอนและเอกสารที่ซับซ้อน (Customs clearance delays due to difficulties in navigating overly complex customs requirements and documentation) ปัญหาที่เกี่ยวกับข้อเรียกร้องทางเทคนิค กฎระเบียบ และกฏหมายที่แตกต่างกันของแต่ละประเทศ (Problems navigating differing legal, regulatory, and technical requirements) ความลำบากในการได้มาและบังคับใช้ซึ่งทรัพย์สินทางปัญญา รวมถึงการปกป้องทรัพย์สินทางปัญญาดังกล่าว (Difficulty with intellectual property acquisition, protection and enforcement) การพาณิชย์อิเล็คทรอนิคส์ซึ่งมีนโยบายและกรอบการทำงานเชิงกฎระเบียบที่ไม่เพียงพอ (Inadequate policy and regulatory frameworks to support cross-border electronic commerce) และการไม่สามารถใช้ประโยชน์จากอัตราภาษีที่ได้รับสิทธิพิเศษได้อย่างเต็มที่ รวมถึงสิทธิอื่นๆ ที่ระบุไว้ในความตกลงทางการค้า (Difficulty in taking advantage of preferential tariff rates and other aspects of trade agreements)

          ๔. กรอบการทำงานเชิงยุทธศาสตร์เรื่องเคมีสำหรับเอเปค (Strategic Framework for Chemicals in the Asia-Pacific Region)

แผนการดำเนินงานของคณะกรรมการการค้าและการลงทุนสำหรับปี ๒๕๕๔ (CTI Work Program in 2011)

          ๑.  การสนับสนุนระบบการค้าพหุภาคี

          ที่ประชุม CTI รับทราบการอภิปรายของกลุ่มการเข้าสู่ตลาด (Market Access Group) เกี่ยวกับประเด็นที่จะต้องได้รับแก้ไขภายใต้ความตกลงเทคโนโลยีการสื่อสารขององค์การการค้าโลก (WTO Information Technology Agreement) ซึ่งเขตเศรษฐกิจสมาชิกลงความเห็นว่า เป็นเรื่องที่ต้องประสานความร่วมมืออย่างเร่งด่วน เพื่อให้การเจรจาประสบผลสัมฤทธิด้วยดี

          ๒.  เป้าหมายโบกอร์

          ที่ประชุม CTI ได้จัดทำข้อเสนอแนะเพื่อเสนอต่อที่ประชุม SOM ครั้งที่ ๒ เกี่ยวกับขั้นตอนที่เหมาะสมในการทบทวนความคืบหน้าของเขตเศรษฐกิจต่างๆ ในการมุ่งสู่เป้าหมายโบกอร์ภายในปี ๒๕๖๓ โดยกระชับขั้นตอนให้ใช้ทรัพยากรมนุษย์และงบประมาณลดลง ทั้งนี้ ข้อเสนอแนะดังกล่าวจัดทำขึ้นบนพื้นฐานของรายงานจากประธานที่ประชุม CTI ออสเตรเลีย สิงคโปร์ สหรัฐอเมริกา และเขตเศรษฐกิจฮ่องกง

          ที่ประชุม CTI เสนอให้เปลี่ยนระยะเวลาความถี่ของการรายงานของเขตเศรษฐกิจสมาชิกจากทุกปีเป็นสองปีต่อหนึ่งครั้ง และเสนอให้กระชับขั้นตอนการประเมินจากเขตเศรษฐกิจสมาชิกอื่นๆ ให้ยุ่งยากน้อยลง โดยมอบหมายให้หน่วยสนับสนุนทางนโยบาย (Policy Support Unit: PSU) ควบคุมดูแล โดยรวบรวม การรายงานต่างๆ เสนอที่ประชุม SOM โดยเน้นที่ความสำเร็จที่เขตเศรษฐกิจได้กระทำ ส่วนที่ยังต้องพัฒนา และสถานการณ์ของความพร้อมในการเปิดเสรีทางการค้าการลงทุน รวมถึงข้อเสนอถึงสิ่งที่เหมาะสมใน การประเมินผล และจัดทำให้ภาคธุรกิจเข้าใจและใช้งานได้ง่ายมากขึ้น โดยอาจเปลี่ยนชื่อจาก IAP Review Process เป็น “Bogor Goals Progress Report”

          ที่ประชุม CTI เสนอให้ PSU จัดทำระบบเมตริกการวัดความคืบหน้าของการรวมกลุ่มทางเศรษฐกิจของภูมิภาค (Regional Integration Metrics) หรือจัดทำ Dashboard ตามคำแนะนำของกลุ่มทางธุรกิจของเอเปค (ABAC) หากที่ประชุม SOM ให้การยอมรับ PSU จะเริ่มดำเนินการทันที

          ที่ประชุมลงมติขอความเห็นชอบจากที่ประชุม SOM ในการปรับปรุงระบบ IAP และ IAP Peer Review และคำอนุมัติให้ PSU เริ่มดำเนินการเรื่อง Dashboard และขอแนวทางคำแนะนำจากที่ประชุม SOM เกี่ยวกับกลไกการทบทวนความคืบหน้าของเขตเศรษฐกิจในการมุ่งสู่เป้าหมายโบกอร์

          ๓.  ประเด็นการค้าการลงทุนมิติใหม่

          ที่ประชุม CTI ยืนยันข้อตกลงที่เห็นพ้องกันในที่ประชุม CTI 1/2011 ว่า ประเด็นการค้าการลงทุนสมิติใหม่จำต้องประกอบด้วย ๒ ปัจจัยหลัก ได้แก่ (I) ประเด็นที่มีแต่ดั้งเดิม หากแต่ต้องได้รับการพิจารณาในลักษณะใหม่เพื่อให้สอดรับกับสภาพแวดล้อมทางการค้าของโลกที่เปลี่ยนแปลงไป (II) ประเด็นที่ไม่เคยได้รับการพิจารณาว่าเป็นประเด็นทางการค้าหรือไม่เคยมีมาก่อน หากแต่ในปัจจุบันมีผลอย่างยิ่งยวดต่อการดำเนินธุรกิจในภูมิภาค โดยที่ประชุม CTI ได้สรุปข้อเสนอแนะเพื่อเสนอต่อที่ประชุม SOM แบ่งเป็น ๓ รายการ ได้แก่ การส่งเสริมห่วงโซ่อุปทานของโลก (Facilitating Global Supply Chain) การเสริมสร้างศักยภาพของการมีส่วนร่วมของวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดเล็กในห่วงโซ่การผลิตของโลก (Enhancing SMEs Participation in Global Production Chains) และการผลักดันนโยบายทางนวัตกรรมที่มีประสิทธิภาพและเป็นธรรม โดยมีกลไกตลาดเป็นตัวขับเคลื่อน (Promoting Effective, Non-Discriminatory, and Market-Driven Innovation Policy)

          ทั้งนี้ ก่อนการประชุม CTI ในครั้งต่อไป (กันยายน ๒๕๕๔) เจ้าหน้าที่สมาชิก CTI จะร่วมกันอภิปรายถึงแผนงานที่ต้องดำเนินการควบคู่กับกิจกรรมการเสริมสร้างศักยภาพเพื่อรับมือกับประเด็นต่างๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น ทั้งนี้ แผนการทำงานใหม่ที่จะเกิดขึ้น จำต้องสอดรับและสานต่อแผนการดำเนินงานที่มีอยู่เดิม อาทิ แผนการดำเนินงานของห่วงโซ่อุปทาน และแผนการดำเนินงานเกี่ยวกับวิสาหกิจขนาดกลางและเล็ก นอกจากนี้ ยังต้องอยู่ภายใต้การควบคุมของกลุ่มผู้นำเอเปคเพื่อนำไปใส่ในบริบทของความตกลงทางการค้ามิติใหม่ (Context of Next Generation Trade Agreements) อีกด้วย

          ๔. ความตกลงทางการค้าเสรีของเอเปค (Exploring FTAAP)

          เกาหลีใต้รายงานถึงข้อเสนอแผนการดำเนินงานระยะเวลาหลายปี (Multi-year work plan) ซึ่งพัฒนาต่อจากการสำรวจความต้องการของเขตเศรษฐกิจในการเสริมสร้างศักยภาพเพื่อรองรับการรวมกลุ่มทางเศรษฐกิจของภูมิภาค

          จีนไทเปรายงานถึงการศึกษาเรื่องความสอดคล้องและความแตกต่าง (Convergence and Divergence Study) ซึ่งศึกษาในรายละเอียดเรื่องช่องทางการเข้าสู่ตลาด (Market Access) มาตรการสุขอนามัยและสุขอนามัยพืช (SPS) และพิธีการศุลกากร บนพื้นฐานของความตกลงทางการค้าเสรีนิวซีแลนด์-มาเลเซีย นิวซีแลนด์-ฮ่องกง-จีน จีน-เปรู และสหภาพยุโรป-เกาหลีใต้ ทั้งนี้ ที่ประชุม CTI ยินดีรับข้อเสนอของประเทศไทยในการจัดทำรายงานเชิงอภิปรายต่อเรื่องดังกล่าว เพื่อเสนอต่อสมาชิก CTI ให้พิจารณาก่อนการประชุมครั้งต่อไป ซึ่งจะจัดขึ้นในเดือนกันยายน ศกนี้ ณ เมืองซานฟรานซิสโก

          ๕. กฎแหล่งกำเนิดสินค้า (Making Rules of Origin More Business Friendly)

          ที่ประชุมฯ ได้รับทราบรายงานจากกลุ่มการเข้าสู่ตลาด (MAG) ว่า ในขณะนี้กำลังจัดทำการสำรวจการใช้ระบบเทคโนโลยีสารสนเทศที่ใช้ในระบบกฏแหล่งกำเนิดสินค้า (IT in ROOs) และข้อมูลขั้นต่ำที่สุดที่เรียกร้อง (Minimum Data Requirements) ในความตกลงทางการค้า โดยกำหนดให้เขตเศรษฐกิจสมาชิกกรอกข้อมูลการสำรวจให้ครบก่อนการประชุม CTI3 ครั้งต่อไป ทั้งนี้ MAG ได้เสนอที่ประชุมฯ เกี่ยวกับรายงานประจำปีเรื่องความคืบหน้าของการดำเนินงานเพื่อมุ่งสู่ความสำเร็จของข้อคิดริเริ่มเรื่อง APEC 
Self-Certification Pathfinder Initiative

          ๖. บริการ

          ที่ประชุม CTI รับทราบรายงานจากกลุ่มบริการ (Group on Services: GOS) ว่า ในการประชุมเรื่องการค้าบริการและการสานเสวนาเกี่ยวกับนโยบายทางการค้า เมื่อวันที่ ๙ พฤษภาคม ๒๕๕๔ ยังคงมุ่งเน้นที่ ๓ ประเด็นหลักเหมือนการประชุม CTI ครั้งที่ ๑ ที่ผ่านมา ซึ่งได้แก่ การเสริมสร้างศักยภาพของวิสาหกิจขนาดกลางและเล็ก การส่งเสริมการเจริญเติบโตอย่างยั่งยืน และการเคลื่อนย้ายของนักธุรกิจและผู้เชี่ยวชาญต่างๆ ทั้งนี้ GOS จะจัดทำรายงานเพื่อระบุประเด็นทางนโยบายที่สำคัญซึ่งเกี่ยวเนื่องต่อการบริการที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม (Environmental Services Sector) และสอดคล้องกับวาระของ CTI ในเรื่องการส่งเสริมสินค้าและบริการสิ่งแวดล้อมเพื่อให้ที่ประชุม CTI พิจารณาต่อไป

          ๗. การลงทุน

          ที่ประชุม CTI รับทราบถึงการทำงานของกลุ่มผู้เชี่ยวชาญด้านการลงทุน (Investment Experts’ Group: IEG) ว่า มีการริเริ่มอภิปรายข้อเสนอแนะของกลุ่มนักธุรกิจของเอเปค (ABAC) ในเรื่องความเป็นไปได้ในการปรับปรุงหลักการการลงทุนอย่างไม่ผูกมัด (Non-Binding Investment Principles) ให้ทันสมัย ทั้งนี้ IEG จะจัดการสานเสวนาระหว่างภาครัฐและเอกชนขึ้นในปี ๒๕๕๔

          ๘. สินค้าและบริการสิ่งแวดล้อม/การเจริญเติบโตสีเขียว

          ที่ประชุม CTI รับทราบผลสรุปของการจัดสัมมนาเรื่องการกระจายตัวของเทคโนโลยีสิ่งแวดล้อม (Dissemination of Environmental Technologies) ซึ่งจัดขึ้นวันที่ ๑๑ พฤษภาคม ๒๕๕๔ ว่า เอเปคสามารถเป็นตัวขับเคลื่อนเพื่อส่งเสริมการกระจายตัวของเทคโนโลยีสิ่งแวดล้อม โดยมุ่งเน้นเรื่องการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศและความท้าทายอื่นในด้านสิ่งแวดล้อม (Environmental Challenges) ของระดับภูมิภาคและระดับโลก ซึ่งจะต้องมีการสอดประสานเรื่องการปกป้องสิ่งแวดล้อม นโยบายการค้าและ
การพัฒนา (Trade Policy and Development) การเสริมสร้างศักยภาพ การแลกเปลี่ยนข้อมูล การเสริมประสิทธิภาพของโครงสร้างพื้นฐาน และการประเมินอุปสงค์และอุปทานของแต่ละเขตเศรษฐกิจสมาชิกเอเปค นอกจากนี้ ยังต้องมีการเสริมสร้างความร่วมมือและการสานเสวนาเชิงนโยบาย โดยผลักดันภาคธุรกิจให้มี ส่วนร่วมมากขึ้นในขั้นตอนการจัดทำนโยบาย

          ที่ประชุมฯ อภิปรายข้อเสนอของประเทศจีนในเรื่องแผนการดำเนินงานเกี่ยวกับการกระจายตัวของเทคโนโลยีสิ่งแวดล้อมของเอเปค โดยมีบางเศรษฐกิจเห็นด้วยกับข้อเสนอดังกล่าว ในขณะที่บางเขตเศรษฐกิจยังต้องการข้อมูลเพิ่มเติม

          ที่ประชุมฯ รับทราบถึงการสานเสวนาเชิงนโยบายเรื่องมาตรการกีดกันทางการค้าที่มิใช่ภาษีซึ่งมีผลต่อสินค้าสิ่งแวดล้อม (Environmental Goods Trade Policy Dialogue) โดยได้ข้อสรุปว่า NTMs ส่วนใหญ่นั้น มาจากการจัดซื้อจัดจ้างของภาครัฐ local content requirements รหัสสินค้าและมาตรฐานที่ต่างกัน การขาดความโปร่งใส ความไม่เพียงพอของการปกป้องทรัพย์สินทางปัญญา subsidies โค้วต้าสินค้าส่งออกและนำเข้า รวมถึง Import clearances and approvals ทั้งนี้ วิทยากรหลายคนต่างเห็นตรงกันว่า สิ่งที่สำคัญเป็นอันดับต้นเหนือสิ่งอื่น ได้แก่ การสนับสนุนจากรัฐบาลในการพัฒนาพลังงานสะอาด (Clean Energy) ของประเทศตน

          ที่ประชุมลงความเห็นว่า จะจัดทำรายงานเพื่อเสนอในการประชุมผู้นำเอเปค เพื่อขอคำชี้แนะเกี่ยวกับเรื่อง EGs NTMs เพื่อให้เอเปคมุ่งหน้าสู่การเจริญเติบโตสีเขียวและยั่งยืนต่อไป

          นอกจากนี้ สหรัฐฯ และอินโดนีเซียนำเสนอกลไกภายใต้ CTI เพื่อจัดการกับปัญหาเรื่องการทำป่าไม้ผิดกฏหมาย (Illegal Logging) ในขณะที่หลายเขตเศรษฐกิจให้ความสนับสนุนข้อเสนอดังกล่าว และนำเสนอวิธีดำเนินการต่อไป อีกหลายเขตเศรษฐกิจยังแสดงความไม่แน่ใจ ที่ประชุม CTI จึงต้องนำเสนอข้อเสนอนี้ต่อที่ประชุม SOM เพื่อขอคำชี้แนะต่อไป

          ๙. การอำนวยความสะดวกทางการค้า/กรอบการทำงานและแผนการดำเนินงานความเชื่อมโยงของห่วงโซ่อุปทาน (Trade Facilitation/Supply-Chain Connectivity Framework and Action Plan)

          ที่ประชุมฯ ได้ทบทวนความคืบหน้าในการปฏิบัติตามแผนการดำเนินการอำนวยความสะดวกทางการค้าฉบับที่ ๒ (Trade Facilitation Action Plan: TFAP II) และแผนการดำเนินการที่เกี่ยวข้องกับความเชื่อมโยงของห่วงโซ่อุปทาน (Supply-Chain Connectivity Framework and Action Plan) และเห็นชอบแผนการทำงานที่ฮ่องกงซึ่งเป็นประธานกลุ่มเพื่อนประธานเป็นผู้นำเสนอ

          ที่ประชุมฯ รับทราบถึงการปฏิบัติตามแผนการดำเนินงานภายใต้กรอบการทำงานความเชื่อมโยงของห่วงโซ่อุปทาน ซึ่งระบุอุปสรรค/ข้อจำกัดต่างๆ ในการดำเนินธุรกิจ จำนวน ๘ ข้อ (รายละเอียดปรากฏดังเอกสารที่แนบ ๑๐) ทั้งนี้ ความคืบหน้าที่สำคัญ ได้แก่ การสำรวจความต้องการการเสริมสร้างศักยภาพ การเริ่มเตรียมการปฏิบัติงานตามแผนเสริมสร้างศักยภาพของผู้ให้บริการทางโลจิสติกส์ของภูมิภาค/ท้องถิ่น (APEC local/regional logistics sub-providers) และโครงการนำร่องเรื่องความโปร่งใสของห่วงโซ่อุปทาน (Supply Chain Visibility) นอกจากนี้ ที่ประชุมฯ ยังได้อภิปรายข้อเสนอการจัดตั้ง Commercially Useful De Minimis Value Baseline for APEC อีกด้วย

          ที่ประชุมฯ ได้รับรายงานจากกลุ่มคณะกรรมการย่อยในด้านพิธีการศุลกากร (Sub-Committee on Custom Procedures: SCCP) ว่า ได้มีการพัฒนาแนวทางปฏิบัติที่ดีที่สุดของ Authorized Economic Operator (AEO) และแผนการเสริมสร้างศักยภาพ และการพัฒนาแนวทางการบังคับใช้ระบบศุลกากรในเรื่องการละเมิดทรัพย์สินทางปัญญา (Guidelines for Customs Border Enforcement on IPR Infringement) นอกจากนี้ ที่ประชุมยังรับทราบถึงการจัด Workshop ของภูมิภาคเรื่อง Single Window ในเดือนตุลาคม ๒๕๕๔ นี้ อีกด้วย

          ที่ประชุมฯ ให้การรับรองวิธีการประเมินความคืบหน้าของการมุ่งสู่การเพิ่มประสิทธิภาพของห่วงโซ่อุปทานขึ้นร้อยละ ๑๐ ซึ่งประกอบด้วยตัวชี้วัดทั้งภายในและภายนอก เสนอโดยหน่วยสนับสนุนทางนโยบาย (PSU) ในช่วง CTI1

          ๑๐. การขยายความร่วมมือและส่งเสริมความสอดคล้องทางด้านกฏระเบียบ (Expanding Regulatory Cooperation and Advancing Regulatory Convergence)

          ที่ประชุมฯ ได้หารือผลการเสวนาเรื่องมาตรฐานด้าน Interoperability สำหรับเทคโนโลยีโครงข่ายไฟฟ้าอัจฉริยะ[i] (Interoperability Standards of Smart Grid) ของสหรัฐฯ ซึ่งอยู่ภายใต้กลไกส่งเสริมความร่วมมือทางกฎระเบียบของเอเปค (APEC Regulatory Cooperation Process Advancement Mechanism –ARCAM) ซึ่งจัดขึ้นเมื่อวันที่ ๑๒-๑๓ พฤษภาคม ๒๕๕๔ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างความเข้าใจร่วมกันเกี่ยวกับความเชื่อมโยงระหว่างมาตรฐานด้าน Interoperability สำหรับเทคโนโลยีโครงข่ายไฟฟ้าอัจฉริยะกับการค้า การลงทุน และการบูรณาการเศรษฐกิจของภูมิภาค ซึ่งเขตเศรษฐกิจส่วนใหญ่มีความเห็นว่าเครือข่ายไฟฟ้าอัจฉริยะจะช่วยส่งเสริมการขยายตัวทางการค้า ทำให้สามารถใช้พลังงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ และสร้างการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจอย่างเห็นได้ชัด ที่ประชุม CTI2 ได้มีมติให้เขตเศรษฐกิจสมาชิกหารือกันต่อไปใน
การประชุม CTI3 เพื่อกำหนดข้อแนะนำสำหรับความร่วมมือด้านกฏระเบียบเกี่ยวกับเรื่องดังกล่าว

          ในการนี้ ออสเตรเลียได้แสดงความมุ่งมั่นต่อที่ประชุม CTI2 ในการนำเสนอโครงการเสริมสร้างความร่วมมือด้านกฏระเบียบเกี่ยวกับการป้องกันความเสียหายที่สามารถเกิดขึ้นต่อระบบเคเบิลใต้น้ำ (Submarine Communication Cable Protection) ในภูมิภาคเอเปค ซึ่งเป็นโครงการที่เสนอไว้ตั้งแต่การประชุม CTI1 ณ กรุงวอชิงตัน โดยจะจัด workshop เกี่ยวกับเรื่องดังกล่าวระหว่างการประชุม CTI3 ซึ่งจะจัดขึ้นในเดือนกันยายน เมืองซานฟรานซิสโก ทั้งนี้ ออสเตรเลียให้ความเห็นว่าโครงการดังกล่าวจะเสริมสร้างศักยภาพการทำงานของห่วงโซ่อุปทาน การลดผลกระทบจากความเสียหายของโครงสร้างพื้นฐานเคเบิล และเป็นหลักประกันว่าจะมีการซ่อมแซมที่มีประสิทธิภาพอีกด้วย
 

[i] Smart Grid คือ ระบบโครงข่ายสำหรับส่งไฟฟ้าอัจฉริยะ (Intelligent electricity network) ซึ่งเป็นเทคโนโลยีที่ช่วยให้ผู้ให้บริการด้านพลังงานไฟฟ้าและผู้ใช้บริการสามารถบริหารปริมาณพลังงานที่มีอยู่ รวมถึงบริหารความต้องการใช้พลังงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ส่งผลให้ประหยัดพลังงานและลดค่าใช้จ่ายได้มากขึ้น
 

---------------------------------------------------------

สำนักยุทธศาสตร์การเจรจาการค้า

กรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ

กรกฎาคม 2554

ระหว่างวันที่ ๘ – ๙ มีนาคม ๒๕๕๔

ณ กรุงวอชิงตัน ดีซี สหรัฐอเมริกา

----------------------------------------------------------------------------------------------------------

                ที่ประชุมได้หารือกันในเรื่องแผนการทำงานปี ๒๕๕๔ เพื่อมุ่งสู่ความสำเร็จของเป้าหมายโบกอร์ โดยให้ความสำคัญที่ (๑) การบูรณาการเศรษฐกิจของภูมิภาคและการขยายการค้าระหว่างกัน (Strengthening Regional Economic Integration and Expanding Trade) (๒) การส่งเสริมการเจริญเติบโตสีเขียว (Promoting Green Growth) (๓) การเสริมสร้างความร่วมมือและความสอดคล้องทางด้านกฎระเบียบระหว่างเขตเศรษฐกิจสมาชิก (Expanding Regulatory Cooperation and Advancing Regulatory Convergence) สาระสำคัญสรุปได้ ดังนี้

๑. เป้าหมายโบกอร์ (Bogor goals)

           ที่ประชุมมีความเข้าใจร่วมกันว่า เอเปคจำต้องมีกลไกเพื่อติดตามความคืบหน้าของแต่ละเขตเศรษฐกิจเพื่อบรรลุเป้าหมายโบกอร์ภายในปี ๒๕๖๓ และที่ประชุมได้หารือถึงความเหมาะสมของกระบวนการทบทวน Individual Action Plan (IAP) และ IAP Peer Review รวมทั้งหารือว่าควรรวมกระบวนการทบทวนกับทุกเขตเศรษฐกิจหรือเฉพาะเขตเศรษฐกิจที่ยังไม่ได้เข้ากระบวนการประเมินผลเพื่อบรรลุเป้าหมายโบกอร์เท่านั้น เพื่อเสนอเป็นข้อมูลให้ที่ประชุม SOM พิจารณา

           ที่ประชุมได้พิจารณาเอกสารข้อเสนอ ๒ ฉบับ คือ

           ๑)   ข้อเสนอของฝ่ายเลขาธิการเอเปค ที่เห็นว่า กระบวนการ IAP และ Peer Review มีความสำคัญต่อการนำไปสู่การบรรลุวัตถุประสงค์ของเอเปคโดยเฉพาะเป้าหมายโบกอร์ จึงควรคงไว้ แต่อาจปรับกระบวนการบางอย่าง เช่น ให้ภาคเอกชนมีส่วนร่วมมากขึ้นในการให้ความเห็นและข้อกังวลต่อ IAP ของแต่ละเขตเศรษฐกิจ รวมทั้งเสนอให้ Policy Support Unit (PSU) ของเอเปคเข้ามามีบทบาทในการควบคุมการจัดทำรายงาน IAP เพื่อให้มีรูปแบบและข้อมูลที่มีคุณภาพ

           ๒)   ข้อเสนอของสหรัฐฯ และเม็กซิโก เสนอให้มีกระบวนการทบทวน IAP รูปแบบใหม่ โดยลดการทำงานของแต่ละเขตเศรษฐกิจลง และให้สำนักเลขาธิการเอเปคมีบทบาทมากขึ้น เช่น มอบหมายให้ PSU เป็นหน่วยงานหลักในการจัดทำรายงานทบทวน IAP ของแต่ละเขตเศรษฐกิจประจำทุกปี พร้อมทั้งสนับสนุนข้อเสนอของ ABAC เรื่องการจัดสร้าง Regional Integration Dashboards ในการชี้วัดการเปิดเสรีการค้าและ
การลงทุน อีกทั้งเสนอให้ยกเลิกกระบวนการ IAP Peer Review ที่ดำเนินการอยู่ในปัจจุบัน และเปลี่ยนเป็นใช้รูปแบบอื่น อาทิ กระบวนการ Peer Review ตามแผนการดำเนินการในเรื่องการค้าและการลงทุนที่เกี่ยวข้องตามบัญชาของกลุ่มผู้นำเป็นรายกรณีไป

           ที่ประชุมลงความเห็นว่า ความสำเร็จของเป้าหมายโบกอร์ขึ้นอยู่กับความโปร่งใสและการปรับปรุงให้ Individual Action Plans (IAP) มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น โดยใช้ทรัพยากรและงบประมาณน้อยลง ทั้งนี้ ที่ประชุมเห็นชอบให้ CTI หารือรายละเอียดร่วมกับ PSU และ ABAC โดยคำนึงถึงข้อกังวลและความเห็นของเขตเศรษฐกิจและอาจนำข้อมูลจากองค์การระหว่างประเทศต่างๆ ที่อาจเป็นประโยชน์ เช่น WTO Trade Policy Review มาร่วมพิจารณาด้วย เพื่อร่างข้อเสนอต่อ CTI2 ต่อไป

๒. การบูรณาการเศรษฐกิจของภูมิภาคและการขยายการค้าระหว่างกัน (Strengthening Regional Economic Integration and Expanding Trade)

           CTI ได้จัด Trade Policy Dialogue (TPD) ขึ้นในวันที่ ๗ มีนาคม ๒๕๕๔ เพื่อเป็นการตอบสนองมติผู้นำที่โยโกฮาม่าในการจัดการอภิปรายเกี่ยวกับการระบุประเด็นการค้าการลงทุนในอนาคต (Next Generation Trade and Investment Issues) ที่กลุ่มสมาชิกเอเปคต้องเผชิญ เพื่อป้องกันและลดอุปสรรคในการบูรณาการเศรษฐกิจของภูมิภาคและส่งเสริมการขยายตัวทางการค้าระหว่างกัน

           ประเด็นที่สหรัฐฯ ผลักดัน ได้แก่ E-Commerce, Cloud-computing Technology, Environment, Labor และ SMEs โดยสหรัฐฯ เสนอให้ (๑) มีการทบทวนเป้าประสงค์ในความตกลงทางการค้าเพื่อให้สอดคล้องกับ next generation trade issues (๒) เสนอให้ประเทศสมาชิกตกลงให้ความร่วมมือดำเนินการให้ next generation trade issues เฉพาะบางประเด็นก้าวหน้า อาทิ การยอมรับนโยบายนวัตกรรมที่เกิดจากความต้องการทางตลาด (market-driven innovative policies) (๓) เสนอการระบุความต้องการในการเสริมสร้างศักยภาพของประเทศสมาชิกเอเปคเพื่อนำมาอภิปรายภายใต้ next generation trade issues

           ทั้งนี้ ที่ประชุมเห็นพ้องกับข้อเสนอ (๓) แต่ไม่ยอมรับข้อเสนอ (๑) และ (๒) เนื่องจากเขตเศรษฐกิจต่างๆ มีความเห็นว่า เป็นการเร็วเกินไป (premature) ที่จะหารือเรื่องวัตถุประสงค์ร่วมในความตกลงทางการค้า อีกทั้งเรื่องที่นำเสนอหลายเรื่องไม่สอดคล้องกับความต้องการและบริบทของประเทศกำลังพัฒนา ทั้งนี้ ควรขอความเห็นจากภาคธุรกิจก่อนการกำหนด next generation trade and investment issues เพื่อศึกษาถึงความต้องการที่แท้จริง

๓. Exploring FTAAP

                ๓.๑ ที่ประชุมรับทราบรายงานผลการสำรวจในการให้ประเทศกำลังพัฒนาระบุความต้องการส่วนที่ควรได้รับการเสริมสร้างศักยภาพเพื่อรองรับต่อแผนงาน FTAAP และปัญหาที่ต้องได้รับการแก้ไขในการเจรจาต่อรองความตกลงการค้าเสรีในภูมิภาคและความตกลงทางการค้าของภูมิภาค (FTAs/RTAs) ซึ่งเกาหลีใต้ได้ดำเนินการในปี ๒๕๕๓ ที่ผ่านมา โดยผลการศึกษาเบื้องต้น มีสาระสำคัญดังนี้

                     (๑) FTAs/RTAs ส่วนใหญ่มีข้อตกลงเรื่องอุปสรรคเชิงเทคนิคทางการค้า (TBT) และมาตรการสุขอนามัยและสุขอนามัยพืช (SPS) แต่มีจำนวนน้อยมากที่ครอบคลุมถึงเรื่องพาณิชย์อิเล็คทรอนิคส์ แรงงาน และสิ่งแวดล้อม ทั้งนี้ แต่ละเขตเศรษฐกิจมี Key challenging areas ที่แตกต่างกัน ซึ่งส่วนใหญ่ให้น้ำหนักกับเรื่องทรัพย์สินทางปัญญา (๘๐%) มาตรการสุขอนามัยและสุขอนามัยพืช (๖๕%) และกฏแหล่งกำเนิด (๖๕%)

                     (๒) สาเหตุของ Key challenging areas ต่างๆ ได้แก่ การขาดแคลนทรัพยากรและผู้เชี่ยวชาญในสาขานั้นๆ          

                     (๓) สิ่งที่เป็นความท้าทายสำหรับเอเปคในการบรรลุความสำเร็จของการเจรจาความตกลงการค้าเสรีในภูมิภาคและความตกลงทางการค้าของภูมิภาค ได้แก่ การสร้างฉันทามติ (Consensus Building) การขาดสถาบันควบคุมดูแล (Lack of domestic institutions) และ การปฏิรูปโครงสร้าง (Structural reform)

                     (๔) เอเปคจำต้องแสวงหาความร่วมมือจากองค์การระหว่างประเทศที่เกี่ยวข้อง อาทิ OECD, IDB, UNCTAD, ESCAP, WTO และ ADB เพื่อแสวงหาขั้นตอนการดำเนินงานที่เหมาะสม

         ในการนี้ เกาหลีใต้เตรียมการเสนอแผนการดำเนินงานเสริมสร้างศักยภาพ (Multi-year capacity building action plan) ใน CTI2 เพื่อเป็นการต่อยอดผลการสำรวจดังกล่าวต่อไป

                ๓.๒ จีนไทเปรายงานผลการศึกษาความสอดคล้องและความขัดแย้งกัน (Convergence and Divergence Study) ต่อที่ประชุม ซึ่งประกอบด้วยหัวข้อเรื่องการเข้าสู่ตลาด (Market Access) มาตรการสุขอนามัยและสุขอนามัยพืช (SPS) และพิธีการศุลกากร ทั้งนี้ เป็นการศึกษาจากความตกลงเสรีทางการค้า ๔ ฉบับ ได้แก่ นิวซีแลนด์-มาเลเซีย นิวซีแลนด์-ฮ่องกง จีน-เปรู สหภาพยุโรป-เกาหลี (ความตกลงฯ ฉบับนี้จำต้องนำมาศึกษาร่วม เนื่องจากมีนัยยะสำคัญทางเศรษฐกิจต่อภูมิภาคเอเปค) จีนไทเปขอความร่วมมือให้เขตเศรษฐกิจสมาชิกทบทวนข้อมูลการศึกษาและให้ข้อคิดเห็น พร้อมทั้งแจ้งว่า จะปรับเปลี่ยนข้อมูลผลการศึกษาเรื่องอุปสรรคทางเทคนิคต่อการค้า (TBT) ให้ทันสมัย และจะเชิญ Think Tanks ร่วมวิเคราะห์ผลการศึกษาต่อไป

๔. กฏแหล่งกำเนิด (Making Rules of Origin (ROOs) More Business Friendly)

            ที่ประชุมรับฟังรายงานผลจากการจัด APEC Self-Certification Workshop ซึ่งจัดขึ้นระหว่างวันที่ ๑๑-๑๒ ตุลาคม ๒๕๕๓ ณ กรุงกัวลาลัมเปอร์ ประเทศมาเลเซีย และ APEC Self-Certification Pathfinder Phase 2: Capacity Building Workshop 2 ระหว่างวันที่ ๑๐ – ๑๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๔ ณ กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ ผลสรุปได้ดังนี้

            (๑) Self-certification ช่วยลดต้นทุนของการดำเนินการทางธุรกิจและทำให้การดำเนินงานสะดวกขึ้น

            (๒) อุปสรรคที่ชัดเจน ได้แก่ กฎหมายและกฎระเบียบที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินการ Self-certification ซึ่งจำเป็นต้องปรับปรุงการบ่งชี้หน้าที่ความรับผิดชอบของผู้ส่งออกและผู้ผลิตให้ชัดเจน รวมถึงขอบเขตอำนาจของเจ้าหน้าที่ศุลกากร และข้อลงโทษต่างๆ ยิ่งไปกว่านั้น การเสริมสร้างศักยภาพในการลดและประเมินความเสี่ยงในเรื่อง Post-audit และ Verification จำต้องได้รับการดำเนินการให้เสร็จสมบูรณ์

            (๓) ภาครัฐต้องจัดการสร้างเสริมศักยภาพแก่ภาคเอกชนและเจ้าหน้าที่ศุลกากรเพื่อพัฒนาความเชี่ยวชาญด้านกฏแหล่งกำเนิดและขั้นตอนที่เกี่ยวเนื่องต่างๆ

            (๔) Workshop ให้ความเห็นว่า เอเปคอาจพิจารณาพัฒนา On-line training facilities ในเรื่อง ROOs เพื่อเป็นการต่อยอดการอบรมที่เคยมีมาให้กระจายผลให้วงกว้างมากขึ้น

            Workshop ครั้งต่อไป (ครั้งที่ ๓) จะจัดขึ้นระหว่างวันที่ ๔ – ๕ เมษายน ๒๕๕๔ ณ ประเทศบรูไน ดารุสซาลาม และจัดครั้งที่ ๔ ที่ประเทศเวียดนาม ทั้งนี้ ที่ประชุมมอบหมายให้ MAG เป็นผู้ดูแลเรื่อง APEC Self-Certification Pathfinder Initiative ต่อไป

๕. การค้าบริการ (Services)

            ที่ประชุมรับทราบความคืบหน้าในการดำเนินงานของกลุ่มการค้าบริการ (GOS) อันมีสาระสำคัญ ดังนี้

            (๑) โครงการ The APEC Services Trade Access Requirements (STAR) Database: อยู่ในช่วงที่ ๒ ของการดำเนินการ ซึ่งจะต้องขอความร่วมมือจากเขตเศรษฐกิจสมาชิกในการให้ข้อมูล ส่วนข้อมูลที่รวบรวมในช่วงที่ ๑ ของการดำเนินการนั้นได้ upload ขึ้นบนเว็บไซต์ของเอเปคแล้ว และขอร่วมมือสมาชิกในการเผยแพร่ให้บุคคลทั่วไปทราบ เพื่อนำไปใช้ประโยชน์ต่อไป

            (๒) โครงการ APEC Legal Services: อยู่ในช่วงสุดท้ายของการดำเนินการและคาดว่าจะสามารถให้บริการ Databank ที่เป็นการรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับนักกฎหมายที่เชี่ยวชาญด้านการค้าระหว่างประเทศของเขตเศรษฐกิจสมาชิกภายในเดือนมีนาคม ๒๕๕๔ และคาดหวังว่าสมาชิกจะได้ใช้ประโยชน์จาก Databank ดังกล่าว

            (๓) โครงการ APEC Accounting Initiative: ออสเตรเลียจะจัดประชุมเชิงปฏิบัติการเรื่อง Accounting ในเดือนกันยายน ๒๕๕๔ เพื่อเชิญผู้เกี่ยวข้องมาเข้าร่วมประชุม และเพิ่มโอกาสในการไปเยี่ยมชมบริษัทที่เกี่ยวข้อง นอกจากนี้ ที่ประชุมได้รับรายงานว่า Online repository of APEC accounting services inventory จะแล้วเสร็จในเดือนธันวาคม ๒๕๕๔ โดยมีออสเตรเลียเป็นผู้ดูแลระบบ และหากว่าภาคเอกชนสนใจ อาจให้เข้าร่วมดำเนินการได้ในอนาคต

            (๔) การจัด GOS SME Workshop: เขตเศรษฐกิจสมาชิกที่เข้าร่วมลงความเห็นว่า Workshop เป็นประโยชน์ในการระบุ backbone issues ซึ่งเป็นหัวใจหลักของการเจริญเติบโตของ SMEs และช่วยให้ SMEs สามารถทำธุรกิจข้ามพรมแดนได้ Backbone issues เหล่านี้ ได้แก่ ธุรกิจให้บริการโลจิสติกส์ (ส่งผลให้โอกาส
การขยายตลาดเพิ่มมากขึ้น) ธุรกิจให้บริการด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ (ทำให้ SMEs สามารถใช้ประโยชน์จากการค้าบริการข้ามแดน-Mode ๑) และธุรกิจให้บริการด้านการเงิน (ช่วยลดต้นทุนของการดำเนินการต่างๆ)

๖. การลงทุน (Investment)

           ออสเตรเลียซึ่งเป็นผู้นำของ Investment Experts Group’s Investment Facilitation Action Plan (IFAP) Steering Group แจ้งต่อที่ประชุมว่า ออสเตรเลียจะจัดทำรายงานการประเมินผล IFAP เพื่อนำมาเสนอต่อสมาชิกเพื่อพิจารณาในการประชุม Investment Experts Group ครั้งต่อไป ในเดือนพฤษภาคม ๒๕๕๔ 
ณ เมืองมอนทาน่า สหรัฐอเมริกา

๗. สินค้าและบริการสิ่งแวดล้อม/การเจริญเติบโตสีเขียว (Environmental Goods and Services/Green Growth)

                ๗.๑ ที่ประชุมตอบรับข้อเสนอของออสเตรเลียในการเป็นเจ้าภาพจัดการประชุม EGS FoTC ซึ่งสมาชิกประกอบด้วยแคนาดา ชิลี ฮ่องกง จีน ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ เม็กซิโก นิวซีแลนด์ รัสเซีย สิงคโปร์ สหรัฐอเมริกา และไทย  

                ๗.๒ ที่ประชุมรับทราบถึงแผนการจัดงานสัมมนาเรื่องการกระจายเทคโนโลยีสิ่งแวดล้อม (Dissemination of Environmental Technologies) และการจัดการสานเสวนาเรื่อง Trade Policy Dialogue on Environmental Goods Non-Tariff Margins ซึ่งจะจัดขึ้นใน CTI2 เดือนพฤษภาคม ๒๕๕๔ ณ สหรัฐอเมริกา

                ๗.๓. สหรัฐฯ แจ้งให้ที่ประชุมทราบถึงความสำคัญของสินค้านำมาผลิตใหม่ (Remanufactured goods) และแสดงความตั้งมั่นในการช่วยสร้างเสริมความรู้ความเข้าใจของเขตเศรษฐกิจสมาชิกต่อการค้าและการลงทุนในสินค้าดังกล่าว

                ๗.๔.ที่ประชุมอภิปรายข้อเสนอของสหรัฐฯ และอินโดนีเซียในการจัดตั้ง APEC Strategy on Illegal Logging and Associated Trade เพื่อเป็นกลไกในการส่งเสริมการค้าผลิตภัณฑ์จากป่าปลูกถูกกฎหมาย การต่อต้านการตัดไม้อย่างผิดกฎหมาย และการค้าไม้เถื่อน ซึ่งประกอบด้วยการแลกเปลี่ยนข้อมูลทางการค้า
และการบังคับใช้กฎหมายที่เกี่ยวข้อง รวมทั้งการเสริมสร้างศักยภาพเพื่อต่อต้านการค้าดังกล่าว ทั้งนี้ เขตเศรษฐกิจสมาชิกให้ความเห็นแตกต่างกันไป ทั้งให้การสนับสนุน และแสดงความไม่เห็นด้วย เนื่องจากมีข้อกังวลว่า CTI ไม่น่าจะเป็นเวทีที่เหมาะสมสำหรับ Regional dialogue เรื่องนี้

๘. การอำนวยความสะดวกทางการค้า/ความเชื่อมโยงของห่วงโซ่อุปทานและแผนการดำเนินงานที่เกี่ยวข้อง (Trade Facilitation/Supply-Chain Connectivity Framework and Action Plan)

                ๘.๑ ที่ประชุมอภิปรายและให้ความเห็นชอบแนวทางการประเมินผลครั้งสุดท้ายของแผนการดำเนินงาน
การอำนวยความสะดวกทางการค้าฉบับที่ ๒ (Trade Facilitation Action Plan II) ซึ่ง Policy Support Unit (PSU) เป็นผู้ดำเนินการ โดยมีรายละเอียดขั้นตอน ดังนี้

                  (๑) ประเมินความเปลี่ยนแปลงของต้นทุนการดำเนินงานทางการค้าระหว่างปีที่ใช้ TFAP II (๒๕๕๐ – ๒๕๕๓) โดยใช้ข้อมูลของธนาคารโลกเรื่อง Doing Business Project ร่วมกับ Interim assessment results

                  (๒) ประเมินผลแผนการดำเนินงานและมาตรการที่เกี่ยวข้องกับเป้าหมายการลดต้นทุนการดำเนินงาน
ทางการค้า โดยใช้การประเมินผลเชิงปริมาณของ revised KPIs การวิเคราะห์เชิงคุณภาพ และกรณีศึกษาต่างๆ

ในการนี้ สมาชิกกลุ่ม SCCP เริ่มเก็บข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ KPIs ของกลุ่มตนแล้ว ในขณะที่ ECSG SCSC และ BMG ขอความช่วยเหลือจาก PSU ให้ช่วยประเมิน และทั้งหมดจะนำรายงานในการประเมินผลขั้นสุดท้ายต่อไป

                ๘.๒ ที่ประชุมรับฟังรายงานความคืบหน้าของแผนการดำเนินงานความเชื่อมโยงของห่วงโซ่อุปทาน (Supply Chain Connectivity) ซึ่งกล่าวถึงอุปสรรค ๘ ประเด็น (8 chokepoints) ซึ่งประกอบด้วย 
                  (๑) ความโปร่งใส (ขาดการรับรู้และประสานงานร่วมกันด้านกฎระเบียบ) (๒) โครงสร้างพื้นฐานด้านการขนส่ง (ขาดความเชื่อมโยงด้านระบบการขนส่งสินค้าข้ามพรมแดน) (๓) ศักยภาพทางโลจิสติกส์ (ผู้ให้บริการย่อยในท้องถิ่นและภูมิภาคยังขาดประสิทธิภาพ) (๔) การปล่อยสินค้าที่ศุลกากร (ขาดการประสานงานระหว่างหน่วยงานที่พรมแดนโดยเฉพาะในเรื่อง regulated goods) (๕) พิธีการศุลกากรและระบบการเก็บข้อมูล (ซับซ้อนและยุ่งยากมากเกินจำเป็น โดยเฉพาะในเรื่องการใช้สิทธิประโยชน์ทางการค้า) (๖) ความเชื่อมโยง/Connectivity (การเชื่อมโยงการขนส่งทางอากาศ ทางบก และรูปแบบอื่นๆ ยังขาดประสิทธิภาพ) (๗) มาตรฐานและกฎระเบียบต่างๆ (มีความแตกต่างมากในแต่ละเขตแดนทั้งด้านสินค้า บริการ และนักธุรกิจข้ามพรมแดน) และ (๘) การเชื่อมต่อ/Transit (ขาดการจัดการด้าน customs-transit แบบข้ามพรมแดนในภูมิภาค) ทั้งนี้ ที่ประชุมมีข้อคิดริเริ่มเพื่อแก้ไขปัญหาอุปสรรคต่างๆ ดังนี้

                  (๑) การสำรวจการใช้ระบบการขอให้หน่วยงานศุลกากรพิจารณาล่วงหน้า (Advanced ruling) เพื่อช่วยในการพัฒนาแผนการเสริมสร้างศักยภาพเพื่อแก้ไขอุปสรรคที่ ๑ (Chokepoint 1) ทั้งนี้ ขอให้เขตเศรษฐกิจสมาชิกตอบแบบสำรวจให้ครบถ้วนภายในวันที่ ๑๕ เมษายน ๒๕๕๔

                  (๒) แผนงานเพื่อสร้างเสริมศักยภาพทางโลจิสติกส์ต่อผู้ให้บริการรายย่อยในภูมิภาค เพื่อแก้ไขอุปสรรคที่ ๓ (Chokepoint 3) อันประกอบด้วย ส่วนที่ ๑ คือ การสำรวจนโยบายและกลไกเชิงสถาบันที่มีอยู่ในปัจจุบันซึ่งมีหน้าที่เกี่ยวกับการพัฒนาโลจิสติกส์ในภูมิภาค การสำรวจสถานะปัจจุบันของผู้ให้บริการโลจิสติกส์ขนาดกลางและขนาดเล็ก รวมถึงผู้ประกอบการอื่นที่เกี่ยวเนื่อง และการสำรวจข้อจำกัดของ SMEs ในการมีส่วนร่วมในการพัฒนาระบบโลจิสติกส์ของภูมิภาค ส่วนที่ ๒ คือ การจัดสัมมนาเพื่ออภิปรายผลที่ได้จากการสำรวจข้างต้น

                  (๓) ที่ประชุมพิจารณาข้อเสนอของสหรัฐฯ ที่เสนอให้เอเปคกำหนดมูลค่าขั้นต่ำ (De Minimis Value) ของมูลค่าสินค้าที่นำเข้าโดยไม่ต้องเสียภาษีนำเข้าหรือผ่านกระบวนการศุลกากร เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ ในการปล่อยสินค้าที่ด่านศุลกากร เพื่อแก้ไขอุปสรรคที่ ๔ (Chokepoint 4) โดยในขั้นแรก หากที่ประชุมเห็นชอบ สหรัฐฯ จะดำเนินการศึกษาโดยจัดทำ Survey รวบรวมประสบการณ์ ประโยชน์และความท้าทายที่เขตเศรษฐกิจจะได้รับจากการกำหนด de minimis เพื่อที่จะนำไปสู่เป้าหมายในการกำหนด de minimis value ที่จะปฏิบัติใช้ในเขตเศรษฐกิจเอเปค

         ที่ประชุมลงความเห็นให้สหรัฐฯ ดำเนินการศึกษาผลประโยชน์และผลกระทบ รวมถึงปัญหาที่อาจเกิดขึ้น
ในภูมิภาคของระบบมูลค่าขั้นต่ำ (De Minimis Value) ดังกล่าว และจะหารืออภิปรายกันต่อไปในที่ประชุม CTI2 โดยยังไม่เห็นชอบกับข้อเสนอที่จะกำหนด de minimis value ในเอเปค

                  (๔) โครงการเพิ่มความโปร่งใสในห่วงโซ่อุปทาน เพื่อแก้ไขอุปสรรคที่ ๖ (Chokepoint 6) โดยมีญี่ปุ่นเป็นผู้รับผิดชอบจัดทำการศึกษาความเป็นไปได้ของ Inter-operability of cargo transportation

                  (๕) การจัดสัมมนาเพื่อหารือเรื่องโครงสร้างพื้นฐานของห่วงโซ่อุปทานทางน้ำ (Maritime-based supply chain infrastructure) ซึ่งจะจัดขึ้นที่เมืองแวนคูเวอร์ ประเทศแคนาดา หลังการประชุม SOM3

                  (๖) การเปรียบเทียบข้อมูลเรื่องประเด็นที่สำคัญและอุปสรรคที่เกี่ยวเนื่องกับการจัดการ Cross-border customs-transit ที่บริษัทโลจิสติกส์ต่างๆ เผชิญในการทำธุรกิจในภูมิภาคเอเปค เพื่อแก้ไขอุปสรรคที่ ๘ (Chokepoint 8) โดยขอความร่วมมือให้เขตเศรษฐกิจจัดส่งข้อมูลภายในวันที่ ๑๕ เมษายน ๒๕๕๔ เพื่อเตรียมนำเสนอในที่ประชุม CTI 2 เดือนพฤษภาคมต่อไป

                  (๗) ข้อคิดริเริ่มเรื่องตัวชี้นำด้านการผ่านทางและการส่งผ่านของเอเปค (Possible APEC Guidelines for Transit and Transshipment) เพื่อแก้ไขอุปสรรคที่ ๘ (Chokepoint 8) ซึ่งจะอภิปรายร่วมกันในโอกาสต่อไป

                ๘.๓ ที่ประชุมอภิปรายเกี่ยวกับข้อเสนอของสหรัฐฯ เพื่อแก้ไขปัญหาเรื่องอุปสรรคทางการค้าต่อวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดเล็กที่ดำเนินธุรกิจอยู่ในเอเปค ซึ่งประกอบด้วย ๙ สาเหตุหลัก ได้แก่ (๑) การขาดแหล่งเงินทุน (๒) การขาดศักยภาพในการหาช่องทางการขยายการค้าข้ามพรมแดนและทำธุรกิจข้ามชาติ (๓) ความไม่โปร่งใสของบริบทการค้าสากล (ปัญหาภายใน เช่น คอร์รัปชั่น) (๔) ต้นทุนส่วนเกินซึ่งเกิดจากการขนส่งและโลจิสติกส์ที่เกี่ยวเนื่อง (๕) ความล่าช้าในการปล่อยของที่ศุลกากรและความซับซ้อนของขั้นตอนพิธีการศุลกากรรวมถึงความซ้ำซ้อนของเอกสารต่างๆ (๖) ความสับสนของกฏหมาย กฎระเบียบและข้อบังคับทางเทคนิคที่เกี่ยวข้อง (๗) การละเมิดทรัพย์สินทางปัญญา (๘) การขาดกรอบการทำงานทางกฎระเบียบ และความไม่เพียงพอของนโยบายที่เกี่ยวข้องในการสนับสนุนพาณิชย์อิเล็คทรอนิคส์ข้ามพรมแดน และ (๙) ความยุ่งยากในการใช้ประโยชน์จาก Preferential tariff rates และความตกลงทางการค้าต่างๆ ซึ่งในขณะนี้ข้อเสนอฯ อยู่ในการพิจารณาของ SMEWG และเขตเศรษฐกิจสมาชิกมีกำหนดส่งข้อคิดเห็นต่อข้อเสนอดังกล่าวไปยังสหรัฐฯ ภายในวันที่ ๑๕ เมษายน ๒๕๕๔ ทั้งนี้ ที่ประชุมเห็นชอบต่อข้อเสนอของสหรัฐฯ เรื่องการสานเสวนาร่วม (Joint dialogue) ระหว่างรัฐมนตรีการค้าและรัฐมนตรี SMEs ในระหว่างการประชุม APEC MRT ในวันที่ ๒๐ พฤษภาคม ๒๕๕๔ ณ เมืองมอนทาน่า สหรัฐอเมริกา เพื่อพิจารณาปัญหา/อุปสรรคข้างต้นร่วมกัน

                ๘.๔ ที่ประชุมรับฟังข้อเสนอของออสเตรเลียและสหรัฐฯ ในการร่วมมือกับธนาคารโลกในเรื่องความร่วมมือระหว่างภาครัฐและเอกชน (ฉบับปรับปรุงใหม่) (Newly designed public-private partnership) เพื่อนำเสนอต่อที่ประชุม SOM1 ข้อเสนอนี้อยู่ภายใต้กรอบการดำเนินงานของแผนงานห่วงโซ่อุปทาน (Supply-Chain Connectivity Framework Action Plan) เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของห่วงโซ่อุปทานร้อยละ ๑๐ ทั้งด้านเวลา ต้นทุนการดำเนินการ และความไม่แน่นอนของการเคลื่อนย้ายสินค้าในภูมิภาค ภายในปี ๒๕๕๘ โดยการลดต้นทุนของการดำเนินธุรกิจจากการสร้างเสริมประสิทธิภาพของนโยบายและการบริหารจัดการที่เกี่ยวเนื่องกับโลจิสติกส์ทางการค้าและกฎระเบียบต่างๆ

                ทั้งนี้ ข้อเสนอฯ ดังกล่าวประกอบด้วย (๑) การปรับปรุงให้ขั้นตอนพิธีการศุลกากรมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น (๒) การจัดการประชุมโต๊ะกลมระหว่างภาครัฐและเอกชนในการวางแผนการดำเนินงานเสริมสร้างความโปร่งใสและประสิทธิภาพของกฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง (๓)Rapid Response Assessment ซึ่งเป็นความร่วมมือของผู้เชี่ยวชาญทั้งภาครัฐและเอกชนในการติดตามและอภิปรายความคืบหน้าของการเพิ่มประสิทธิภาพของห่วงโซ่อุปทานว่าสามารถลดต้นทุนได้มากน้อยอย่างไร โดยธนาคารโลกจะเป็นผู้รวบรวมและสรุปผลการดำเนินงานในรูปของ APEC Flagship Report

                ๘.๕ ที่ประชุมฟังรายงานจาก PSU เรื่องตัวบ่งชี้ภายนอกและภายใน (Internal and external indicators) เพื่อประเมินความคืบหน้าในการเพิ่มประสิทธิภาพของห่วงโซ่อุปทานร้อยละ ๑๐ และกำหนดให้เขตเศรษฐกิจสมาชิกส่งข้อคิดเห็นต่อ PSU ภายในวันที่ ๒๓ มีนาคม ๒๕๕๔

๙. Digital Economy และ Intellectual Property Rights

                ที่ประชุมอภิปรายข้อเสนอของสหรัฐฯ ในเรื่องข้อคิดริเริ่มทางนวัตกรรมและการค้าเทคโนโลยี (APEC Initiative on Innovation and Trade in Technology) ซึ่งมีวัตถุประสงค์ให้สมาชิกร่วมกันจัดทำแนวคิดหลัก (core concept) ของนโยบายด้านนวัตกรรมที่เกิดจากความต้องการทางตลาด (Market driven innovation policy) โดยไม่เลือกปฏิบัติ เพื่อส่งเสริมการพัฒนานวัตกรรมและการใช้เทคโนโลยีภายใต้เป้าหมายการเจริญเติบโตอย่างสร้างสรรค์ ซึ่งเป็นผลจากแถลงการณ์ผู้นำเขตเศรษฐกิจเอเปคปี ๒๕๕๓ ที่ได้กำหนดให้มีการปรับใช้นโยบายและกฎระเบียบที่เอื้อต่อการพัฒนานวัตกรรมฯ ดังกล่าว ในการนี้ ที่ประชุมมีความคิดเห็นต่อเรื่องนี้แตกต่างกัน

๑๐. การขยายความร่วมมือและส่งเสริมความสอดคล้องทางด้านกฎระเบียบ (Expanding Regulatory Cooperation and Advancing Regulatory Convergence)

                 ๑๐.๑ ที่ประชุมให้ความเห็นชอบต่อข้อเสนอเรื่องโครงข่ายไฟฟ้าอัจฉริยะ (Smart Grid) ของสหรัฐฯ ซึ่งอยู่ภายใต้กลไกส่งเสริมความร่วมมือทางกฎระเบียบของเอเปค (APEC Regulatory Cooperation Process Advancement Mechanism –ARCAM) โดยเขตเศรษฐกิจสมาชิกส่วนใหญ่ให้เหตุผลว่า เครือข่ายไฟฟ้าอัจฉริยะจะช่วยส่งเสริมการขยายตัวทางการค้า ทำให้สามารถใช้พลังงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ และสร้างการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจอย่างเห็นได้ชัด ทั้งนี้ Smart Grid คือ ระบบโครงข่ายสำหรับส่งไฟฟ้าอัจฉริยะ (Intelligent electricity network) ซึ่งเป็นเทคโนโลยีที่ช่วยให้ผู้ให้บริการด้านพลังงานไฟฟ้าและผู้ใช้บริการสามารถบริหารปริมาณพลังงานที่มีอยู่ รวมถึงบริหารความต้องการใช้พลังงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ส่งผลให้ประหยัดพลังงานและลดค่าใช้จ่ายได้มากขึ้น สหรัฐฯ เสนอให้ผู้วางนโยบายของเขตเศรษฐกิจเอเปคปรับมาตรฐานด้าน Interoperability สำหรับเทคโนโลยี Smart Grid ให้สอดคล้องกัน เพื่ออำนวยความสะดวกต่อการค้าสินค้าที่เกี่ยวข้อง เช่น Bulk generation, Electrical distribution, Transmission equipment, Renewable energy technologies, Communication equipment และ Software application เป็นต้น

                ๑๐.๒ ที่ประชุมตกลงที่จะหารือข้อเสนอของออสเตรเลีย (ซึ่งนำเสนอในครั้งนี้ แต่มิได้รับเลือก) ในโอกาสหน้า ทั้งนี้ ข้อเสนอดังกล่าวว่าด้วยการเสริมสร้างความร่วมมือด้านกฎระเบียบเกี่ยวกับการป้องกันความเสียหายที่สามารถเกิดขึ้นต่อระบบเคเบิลใต้น้ำ (Submarine Communication Cable Protection) ในภูมิภาคเอเปค ซึ่งเป็นการเสริมสร้างศักยภาพในการทำงานของห่วงโซ่อุปทาน การลดผลกระทบจากความเสียหายของโครงสร้างพื้นฐานเคเบิล และเป็นหลักประกันว่าจะมีการซ่อมแซมที่มีประสิทธิภาพอีกด้วย

๑๑. Industry Dialogues

                ที่ประชุมได้รับรายงานความคืบหน้าของการดำเนินงานของ Automotive Dialogue และ Chemical Dialogue สาระสำคัญ สรุปได้ดังนี้

                - การดำเนินงานของกลุ่ม Automotive Dialogue:

                  (๑) เขตเศรษฐกิจสมาชิกลงมติจะหารือกันในโอกาสต่อไปเกี่ยวกับเรื่องหลักการการเข้าสู่ตลาด (Market access principle) ของยานยนต์ซึ่งถูกกล่าวถึงในความตกลงทางการค้าสมัยใหม่ (New generation trade agreements)

                  (๒) ส่งเสริมความมีส่วนร่วมของ SMEs ในเรื่องการบูรณาการตลาดยานยนต์ของเอเปค

                  (๓) อภิปรายเรื่องการทำให้พิธีการศุลกากรด้านการนำเข้ายานยนต์เพื่อการจัดแสดง (Demonstration vehicles) มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น เพื่อให้เอื้อต่อการกระจายตัวของเทคโนโลยียานยนต์ที่ก้าวหน้า (Advanced automotive technology) ในภูมิภาคเอเปค

                  (๔) ร่วมอภิปรายเพื่อเสริมสร้างความรู้ความเข้าใจในแนวทางปฏิบัติทางธุรกิจเพื่อการเจริญเติบโตสีเขียวเรื่องชิ้นส่วนยานยนต์ที่นำมาผลิตใหม่ (Remanufacturing automotive parts) และการเพิ่มประสิทธิภาพของยานยนต์เพื่อสิ่งแวดล้อม (Vehicle environmental performance)

                  (๕) ส่งเสริมการทำให้มาตรฐานและกฎระเบียบสากลประสานกันได้ง่ายขึ้น โดยเฉพาะในเรื่องเทคโนโลยียานยนต์ล้ำสมัย (Leading edge automotive technologies) อาทิ Electric vehicle charging interface – Smart Grid)

                  ทั้งนี้ เมื่อสรุปผลได้แล้ว กลุ่ม Automotive dialogue จะนำเสนอต่อกลุ่มรัฐมนตรีด้านพลังงาน/การขนส่งของเขตเศรษฐกิจสมาชิกต่อไป

                - การดำเนินงานของกลุ่ม Chemical Dialogue:

                  (๑) ตอกย้ำความสำคัญของอุตสาหกรรมเคมีในฐานะ Innovative Solutions Industry ในภูมิภาคเอเปค

                  (๒) พิจารณาโครงการการใช้เทคโนโลยีสีเขียว โดยเริ่มจากการระบุอุปสรรคทางการค้าลักษณะ ‘Behind borders’ ที่มีต่อการกระจายตัวของเทคโนโลยี

                  (๓) ทบทวนการบังคับใช้ Globally Harmonized System of Classification and Labeling of Chemicals (GHS) ในภูมิภาค

                  (๔) ส่งเสริมการสร้างศักยภาพการรองรับภาวะฉุกเฉินทางเคมี (Chemicals emergency) ของภูมิภาค

                  (๕) จัดทำเว็บไซต์เผยแพร่กฏหมายและกฎระเบียบที่เกี่ยวข้องกับการขนส่งสารเคมีและการตอบโต้สภาวะฉุกเฉินของเขตเศรษฐกิจสมาชิกให้ผู้ที่สนใจรับทราบ

                  ทั้งนี้ ที่ประชุมจะทบทวนกรอบการทำงานด้านยุทธศาสตร์ด้านเคมีภัณฑ์ของเอเปค แล้วนำเสนอใน MRT ในเดือนพฤษภาคม ๒๕๕๔ ต่อไป

๑๒. การสนับสนุนระบบการค้าพหุภาคี

                  ที่ประชุมมีความเห็นพ้องกันในการส่งเสริมระบบการค้าพหุภาคี โดยจะจัดส่งข้อคิดเห็นต่อองค์การ
การค้าโลกในวาระที่เหมาะสม และรับทราบถึงการจัดการแลกเปลี่ยนข้อมูล (Information Exchange Session) โดยมี MAG เป็นผู้รับผิดชอบ เรื่อง WTO Information Technology ในการประชุมเดือนพฤษภาคม ๒๕๕๔

๑๓. เรื่องอื่นๆ

                  ที่ประชุมเห็นชอบใบสมัครของ Internet Society ในการขอเข้าร่วม ECSG เป็นระยะเวลา ๓ ปี (๒๕๕๔ – ๒๕๕๖) ทั้งนี้ Internet Society เป็นองค์กรไม่แสวงหาผลกำไร เป็นผู้นำในเรื่องการระบุประเด็นปัญหาของอินเตอร์เน็ตในอนาคต และเป็นองค์กรที่รับผิดชอบเรื่องมาตรฐานของโครงสร้างพื้นฐานทางอินเตอร์เน็ตอีกด้วย

-------------------------------
 

สำนักยุทธศาสตร์การเจรจาการค้า

กรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ

มีนาคม 2554